10.sınıf dil anlatım 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171

» 10.sınıf dil anlatım 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171



10.sınıf dil anlatım 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 cevapları 

Hazırlık çalışmaları
S.160

1.Sorunların çözümünde başkalarının fikirlerini almak herzaman iyidir. Çünkü bizim düşünmediğimiz yada aklımıza gelmeyen birşeyi başkası akıl edebilir yada düşünebilir..

2.Tartışmada düşünceleri açıklarken, sakin olmak gerekir en başta.Karşı tarafın tepkisi ne olursa olsun mümkün olduğunca alttan almalı ve iyi niyetli olmalıyız.
Ve tartışma yaparkende örnek,kaynaklar ve kendimizi iyi ifade etmeliyiz…

3.Agust Bloni’ye ait bu sözde aslında tartışma yokken, iki insanın bir konuda zıt görüşlü olması ve bu yüzden bu görüş sayesinde tartışmanın ortaya çıkmasını anlatıyor..

1.Metin cevapları

1.Bu metinin yazılış amacı, Geçmiş dönemlerde Türk Tiyatrosunun batıyı taklit ederek başarısız olduğunu ve sonraki yıllarda kendimize has bir tarz oluşturarak batı etkisinden uzaklaştığımızı ve daha başarılı olduğumuzu anlatıyor..

2.Soruyla başlamıştır. Ve örneklendirmeler yaparak konuya devam etmiştir..

3.Gözlemci bakış açısıyla yazılmıştır ve karşılaştırmalar yapılmıştır örnek verilerek..
4.Katkısı olmuştur, konuyu açıklaması hakim olması ve örnekler vermesi bunu gösterir.
5.Göndergesel işlevde kullanılmıştır. Ayrıca örneklendirmeler,yazar isimleri ve kaynaklar gösterilmiştir..

2.Etkinlik

1.* Bu soru yüzyıldır tartışılıyor (zaman zarf)
* En az bir doksan yıl için çizilş oldu (zaman zarfı)
* Çoğu zaman (zaman zarfı)

2.Farklıdır çünkü örnek vericek olursak ;

” Okula gittim ” cümlesi sadece birşeyi belirtir durumu belirtir. Ama ;
” Bugün okula gittim ” cümlesinde daha ayrıntılı bir zaman işareti vardır yani burada zaman daha belirgindir..

S.162 / 2.metin

1.Yine soruyla başlamıştır..
2.Burada yazar kişisel bilgileri eklemiştir. Örnek cümleler : -Bence ve
diye söz aldı A.

3.Etkinlik
(tabloyu yapmadık , hoca işaret koymayın hiçbirine dedi, fazlada durmadık üzerinde)

* Bundan hareketle tartışmacı anlatımda kelime ve cümlelerin özelliklerini belirleyin..
- Tartışan kişi konu hakkında belli bir bilgiye sahip olması gerekir, kendini ifade ederken gereksiz söz tekrarından ve karmaşık kelimelere yer vermemesi gerekir.Kendi düşüncelerini kısa,kesin ve uygun bir üslupla kullanması gerekir..

S.163
Anlama ve yorumlama / 7.Etkinlik

*Dil göndergesel işlevde kullanılır.
*Tartışılan konunun tartışılabilir nitelikte olması
*Açık ve kesin ifadelerin olması
*Bir konu hakkında söz söyleyenlerin yani tartışanların o alanda uzman veya bilgili olması gerekir
*Ve 2 zıt düşüncenin konusu ele alınır..

29.etkinlik
ad aktarması yapılış şekli
dönüyor pullu cepken burda dönen pullu cepken ve allı şalvar
dönüyor allı şalvar. değil dönen insandan bahsediyor.
tencere yarım saattir kaynıyor. kaynayan tencere değil içindeki
yemektir.
Cahit Sıtkı’yı tavsiye ederim. burda cahit sıtkının eserlerini tavsiye
ediyor.
motorlu,iskeleye yanaştı. burda motorlu bir taşıtın iskeleye
yanaşmasından bahsediyor.
uçağımız birazdan Erzurum’a inecek. uçak erzuruma değil havalimanına
iner.
30.etkinlik
-dize ve cümlelerde bulunan niteleme sıfatları
ipek fabrikası,ağırlaşan hava,mini mini çoçuklar,tahta beşik
upuzun,kesik saç
kapkara gülümseyen bulut,kıpkırmızı bir virgül
ışıl ışıl gözler,taze taze simitler,masmavi gözlü çoçuk
-sıfatlarda pekiştirme;
iki yolla yapılır.
1.ikilemelerle yapılan pekiştirmeler
iri iri gözler,koca koca ağaçlar gibi..
2.”m,p,r,s” ünsüzleriyle yapılan pekiştirmeler
yemyeşil vadi,ipince defter gibi..
-pekiştirme sıfatlarının işlevleri
pekiştirme sıfatları sözcüklerin anlamını güçlendirmek için kullanılır.
pekiştirilmiş sıfatlar diğer sıfatların özelliklerine sahiptir.
31.etkinlik
-niteleme sıfatları,
korkunç dalga,boğuşan gemici,biricik liman
soluk bir dilim ay,buz tutmuş iri çam
ıslak hava,geniş bir sıkıntı
-niteleme sıfatlarından küçültme anlamlı olanlar,
kısacık,biricik,ekşimsi,yeşilimtrak
-küçültme anlamı katan ekler,
cik,ce,msi,mtrak
32.etkinlik
EŞİTLİK ÜSTÜNLÜK EN ÜSTÜNLÜK AŞIRILIK
Ceviz kadar
Senin kadar Daha yeşil
Daha büyük En büyük
En zararlı Çok çalışkan
Pek güzel
Pek nezih
33.etkinlik
1.cümle
her insan:belgisiz sıfat
herkez:belgisiz zamir
2.cümle
hangi:soru sıfatı
hangileri:soru zamiri
3.cümle
bu:işaret sıfatı
buraya:işaret zamiri
4.cümle
o:işaret sıfatı
orası:işaret zamiri
5.cümle
yaşlı:sıfat
yaşlılara:zamir
6.cümle
güzel:niteleme sıfatı
güzel:niteleme sıfatı
ölçme değerlendirme
-açıklayıcı ve sanatsal betimleme
-tahlil
-fiziksel betimleme
-D
-D
test cevapları-a,d,a,c,c,b,c,e,e,b,b,c,d,a
17.burun sözcüğünde insandan doğaya deyim aktarması yaplmıştır.organ adı olan burun sözcüğü coğrafi bir terim olarak kullanılmış ve insandan doğaya aktarım yaplmıştır.
18.ad aktarması uzun kol sözcüğyle yaplmştr.uzun kolla kastedilen uzun kollu giysidir.cümlede parça bütün ilişkisine dayalı ad aktarması vardır.
19.betimlemeler yapılırken tasvir edilen varlığın özellikleri ayrıntılarıyla verilmk istenir.varlıkların niteliklerini tanıtan onları belirten sözcük türleride sıfatlardır.bu yüzden betimleme yapılırken sıfatlardan yararlanılır.
sayfa 111 2. etkinlik
*şiirde geçen ”o,ne,sen,ben’’sözcükleri ismlerin yerini kişi,soru ve işaret yoluyla tutarak zamir görevinde kullanılmıştır.bu zamirler isimlerin yeri tutarak ve kendilerinden önceki cümlelerle anlam ilişkileri kurulmasını sağlamak amacıyla metinde görev almıştır.
sayfa 111 3. etkinlik
vadiyi sarmıştı.__kaplamak
serilmiş gövdeler__insan
bir damlacık göğsünde__çok küçük
zalamın sinesinden fışkıran__çıkmak(ses)
hiç bilmez afakım__hayat
sayfa 111 4. etkinlik
*verilen şiirde geçen ilk çağ ırmakları,sedef eller,çağlar,katı bir yalnızlık,yabancı,gök,ölü sözcük ve sözcük grupları kendi anlamlarının dışında farklı anlamlara gelecek şekilde ,çağrışım yapacak şekilde kullanılmıştır.
sayfa 111 5. etkinlik
*”bülbül”ve ”yok gibi yaşamak”şiirleri lirik bir anlatım kullanılarak oluşturulmuş ve şiirlerde bir mutsuzluk teması işlenmiştir.”bülbül”şiirlerinde izmir’in işgali üzerine duyulan mutsuzluk ”yok gibi yaşamak”şiirlerinde de yalnızlıktan kaynaklanan bir mutsuzluk dile getirilmeye çalışılmıştır.
sayfa 111 6. etkinlik
*şiirde geçen ”ben ,sen,kendim”zamirleri kişi isimlerinin ;”bu,her şey,bunlar ”zamirleride varlık isimlerinin yerini tutması için kullanışmıştır.
sayfa 111 7. etkinlik
-*”kaç defa elime bir sopa alıp bunları önüme katarak kendi ormanlarına doğru sürmek arzusunu duydum.
*onun için değilmidir ki ben araların da dolaşıken kaba kaba sırıtırlardı ve sağ tarafımda bir boş torba gibi sallanan yenimle oynamaya kalkışırlardı.
*zira sağ kolumu,ben onlar için kaybettim.
—-metinde kullanılan zamirler,isimlerin yerini tutarak cümleler arasındaki anlam ilişkisinin kurulmasını sağlamıştır.
sayfa 112 8. etkinlik
ŞAHIS ZAMİRİ İŞARET ZAMİRİ BELGİSİZ ZAMİR SORU ZAMİRİ

TEKLİK Sen,ben,o,kendi
kendim Bu,şu,o,burda Bütün kimse
Hiç kimse Ne?

ÇOKLUK onlar bunlar ——————- Neler?
-isimlerin yerini kişi,işaret,belgisizlik ve soru yoluyla tutan zamirler bu ayrıma göre sınıflandırılır.
-zamirler metin içindeki isimlerin yerini tutarak ,cümleler arasında anlam ilgisi kurulmasında görev alır.
4 ve 5.metin soruları
*sen ben o şiiri üç şahıs arasındaki bağlamda verilmiş ve metni oluşturan parçalar bu üç şahıs arasındaki ilşikileri verecek şekilde biraraya getirilmiştir.
*dünyanın bütün çiçekleri şiiri öğretmen -öğrenci bağlamında verilmiş ve şiiri oluşturan parçalar öğretmen-öğrenci arasındaki bu sevgi bağını verecek şekilde birarya getirilmiştir.
sayfa 113. 9.etkinlik
*’’sen.ben.o ”şiirindeki şahıs zamirleri:ben,sen,o__tekil
*dünyanın bütün çiçekleri şiirindeki şahıs zamirleri:
ben:tekil
siz,onlar:çoğul
—-*kişi zamirleri ,kişi isimlerinin yerine kullanılan zamirlerdir.dolayısıyla bir isme bağlı olmadan bütün kişileri karşılayabilirler.kapsamları isimlerden çok daha geniştir.gerektiğinde bütün isimleri ifade ederler.
sayfa 114 10.etkinlik
*şiirdeki şahıs zamirler:”ben,bizve kendim”dir.
*kendim dönüşlülük zamiri ,ben zamirini pekiştiren zamirdir.
*kendi dönüşlülük zamirinin şahıs zamiriyle birlikte kullanılması anlamının pekiştirilmesini sağlar.
*yaşlı adam kendi kendine gülüyordu.
bunu sen kendin istedin.
*saygı anlamında ‘’sen”yerine ‘’siz”zamiri kullanılabilir.
‘’siz önden buyurun”
övünme amacıyla ”ben” yerine”biz”zamiri kullanılabilir.
bizmde bir bildiğimiz var.
sayfa 112;;7.etkınlık;1.sı
metınde kullanılan zamırler ısımlerın yerını tutarak cumleler arasında anlam ılıskısının kurulmasını saglamıstır..
8.etkınlık;
teklık bolumu ;sahıs zamırlerı;
sen ben o kendı kendım
ısaret zamırı;
bu su o ora
belgısız zamırler;
butun kıse hıckımse herkes
soru zamırı;ne
cokluk bolumu;sahıs zamırı;onlar
işaret zamırı;bunlar
belgısız zamırler;yok
soru zamırı;neler
8.etkınlıgın 2.sorusu
ısımlerın yerını kısı kısı ısaret ve belgısısızlık ve soru yoluyla tutan zamırler bu ayrıma gore sınıflandırılır…
3.sorusu,
zamırler metnın içindekı ısımlerın yerını tutarak cumleler arasında anlam bılgısı kurulmasında gorev alır..
sayfa 113
1.soru
sen ben o sıırı uc sahıs arasındaki bağlamda verılmıs ve metni olusturan parcalar bu uc sahıs arasındakı ılıskılerı verecek sekılde bır araya getırılmıstır. 9.etkınlık;1.sı;
kısı zamirleri kısı isimlerinin yerine kullanılan zamirlerdir.dolayısıyla bir isme olmadan bütün kıslerı karsılayabılırler
sayfa 113 4 ve 5.metin soruları
*sen ben o şiiri üç şahıs arasındaki bağlamda verilmiş ve metni oluşturan parçalar bu üç şahıs arasındaki ilişkileri verecek şekilde bir araya getirilmiştir.
*dünyanın bütün çiçekleri şiiri öğretmen -öğrenci bağlamında verilmiş ve şiiri oluşturan parçalar öğretmen-öğrenci arasındaki bu sevgi bağını verecek şekilde bir araya getirilmiştir.
sayfa 113. 9.etkinlik
*’’sen.ben.o ”şiirindeki şahıs zamirleri:ben,sen,o__tekil
*dünyanın bütün çiçekleri şiirindeki şahıs zamirleri:
ben:tekil
siz,onlar:çoğul
—-*kişi zamirleri ,kişi isimlerinin yerine kullanılan zamirlerdir.dolayısıyla bir isme bağlı olmadan bütün kişileri karşılayabilirler.kapsamları isimlerden çok daha geniştir.gerektiğinde bütün isimleri ifade ederler.
sayfa 114 10.etkinlik
*şiirdeki şahıs zamirler:”ben,bizve kendim”dir.
*kendim dönüşlülük zamiri ,ben zamirini pekiştiren zamirdir.
*kendi dönüşlülük zamirinin şahıs zamiriyle birlikte kullanılması anlamının pekiştirilmesini sağlar.
*yaşlı adam kendi kendine gülüyordu.
bunu sen kendin istedin.
*saygı anlamında ‘’sen”yerine ‘’siz”zamiri kullanılabilir.
‘’siz önden buyurun”
övünme amacıyla ”ben” yerine”biz”zamiri kullanılabilir.
bizimde bir bildiğimiz var.
Sayfa 115 7.ve 8.metnin soruları
1.beni unutma şiirindeki şair’’sevdiği”kişiye, ”bizim memleket”şiirinde ise şair ”memleketinin insanlarına’’seslenmektedir.
2.bu şiirlerin yazılış amacı duyguları harekete geçirmektir.
3.’bizim memleket”şiirinde
vatan sevgisi iyimser bir şekilde , bülbül şiirinde ise karamsar bir şekilde ele alınmıştır.

sayfa 115 11.etkinlik
*şairler içinde bulundukları ruh hallerine göre aynı duyguyu farklı yorumlarla dile getirebilirler
sayfa 115 12.etkinlik
*beni unutma ve bizim memleket şiirlerindeki varlıkların yerini işaret yoluyla tutan veya varlıkları işaret yoluyla belirten sözcükler:
o saatler -işaret sıfatı (varlığı işaret yolula belirtiyor.)
o çılgın rüzgar-işaret sıfatı (varlığı işaret yolula belirtiyor.)
şu yollar-işaret sıfatı (varlığı işaret yolula belirtiyor.)
o iller-işaret sıfatı (varlığı işaret yolula belirtiyor.)
orada -işaret zamiri (varlığın yerini işaret yolula tutuyor.)
sayfa 115 13.etkinlik
-metinde geçen işaret zamirleri ve işaret sıfatları:
işaret sıfatları
bu tükenmez musiki
bu orman
o alev gömleği
bu yağmur
bu kıldan ince yağmur
bu rüzgar
bu has ekmek
işaret zamiri
orada
bunlar göz pınarları
bunlar göz yaylası
bu mu
sayfa 116 14.etkinlik
*bu
işaret zamiri:bu,diğerinden daha güzel.
işaret sıfatı:bu kitap daha güzel.
*şu
işaret zamiri:şu,benim arkadaşım.
işaret sıfatı:şu adam az önce seni sordu.
*o
işaret zamiri,bizim arabamız.
işaret sıfatı araba bizim.
*böyle
işaret zamiri:ben de böylesine görmedim.
işaret sıfatı:böyle insanlarla karşılaşınca dikkatli ol.
sayfa 116 15.etkinlik
*bu düşünceler içerisinde gecenin karanlık saatlerinde yalnız başıma yürüyordum.böyle birşey nasıl olabilirdi?bütün bu olanlar hayata olan bağlılığımı azaltmıştı.böyle şeyler demek ki herkesin başına bu şekilde gelebiliyormuş.
sayfa 116 16.etkinlik
*”onlarla ağlamış ,onlarla gülmüşüm__onlar(türküler)insan dışı varlığın yerini tutmuştur.
*o gitmek istedi.__o(çocuk)insanın yerini tutmuştur.
*bir şey var sanki onu soruyorum.__o (nesne)insan dışı varlığın yerini tutmuştur.
sayfa 117 9.metin soruları
1.yazar içindeki duyguları belirtmek için metni yazmıştır.
2.yazar metinde kişisel duygularını dile getirmiştir.
3.metnin teması ‘’sevgi”dir.metindeki sevgi temasını işlemek için cümleler bir araya getirilmiştir.
4.metinde geçen ”kimsiniz,neye’’sözcükler ismin yerini soru yoluyla tutan sözcüklerdir.
sayfa 117 17.etkinlik
*şiirlerde ,öykü,roman ve tiyatro eserlerindeki içe dönük konuşmalarda coşku ve heyecana bağlı anlatım kullanılır.
*lirik anlatımla oluşturulmuş metinlerde dil heyecana bağlı işlevinde kullanılır.
”nihayet gönlüme baharı getiren sesiniz.
”benim ezeli melikem”gibi

 

sayfa 118 18.etkinlik
DEVRİK CÜMLELER Yeniden kendimi buldum mektubunuzda
EKSİLTİLİ CÜMLELER Şubatın ilk günleri Ankara
SORU CÜMLELERİ Sensiz sıhhat neye yarar?
KISA CÜMLELER Fırtınalar diniyor
MECAZ VE YAN ANLAMLI KELİMELER Kopuş,ufuk
ŞAHIS ZAMİRLERİ Kendisi,biz,sizi,sizde…
sayfa 125
inceleme
1.Çanakkale destanı metni de Çanakkale savaşı ve savaşa katılanlar ,savaşın önemi ve büyüklüğü vurgulanacak şekilde destansı bir anlatımla ele alınmıştır.
2.şair şiirinde Çanakkale savaşına ve savaşa katılan kişilerin özelliklerine (ırkları,renkleri)değinmiş,savaşta yaşanılan olaylara olağan üstünlükler katarak destansı bir anlatımla konuyu işlemiştir.
3.verilen şiirde Çanakkale savaşı destansı bir anlatımla ele alınmış ,adeta savaş sahnesi ,savaşın büyüklüğü ve dehşeti gözler önünde canlandırılmaya çalışılmıştır.
sayfa 125 5.etkinlik
*şiirde iş,oluş,hareket bildiren kelimelere örnekler;
”yükleniyor-diksem-sarılmış-gelmiş-veriyor-saçıyor-yırtılmasa-kustu-edecek-ettin-dedirir”gibi..
görülen geçmiş zaman:kuştu,döktü,dedi,çiğnetmedi,ettin,parçaladın
öğrenilen geçmiş zaman:sarılmış,uzanmış,gelmiş,durmuş
şimdiki zaman:kaynıyor,duruyor,bakıyorsun,parçalıyor,kaldı rıyor, yükleniyor
gelecek zaman:edecek,taşacaksın,çiğnetmeyecek
geniş zaman:eder,bilmem,ister,boşanır,siner,dedirir
dilek kipleri
istek kipi:gömelim
şart kipi olmasa,duysam,diksem,uzatsam,çatsam,bekletsem ,etse m,sarsam,öpse,baksan
gereklilik kipi:yok
emir kipi:seyret,gel,kazsın,isteme,çiğnetme
sayfa 125 6.etkinlik
metindeki fiiler
verdi:görülen geçmiş zaman,3.tekil kişi
ilettiler:görülen geçmiş zaman,3.çoğul kişi
çöktü:görülen geçmiş zaman,3.tekil kişi
yat:emir kipi,2.tekil kişi
duydu:görülen geçmiş zaman,3.tekil kişi
geliyordu:şimdiki zamanın hikayesi,3.tekil kişi
oyalanmasın:emir kipi,3.tekil kişi
gösterelim:istek kipi,1.çoğul kişi
çıkarmayalım:istek kipi,1.çoğul kişi
*bir cümledeki yargının ,,cümleyi söyleyenin niyeti açısından kazandığı özelliğe göre kip ve kişi ekleri önem kazanır.
*okunan destansı anlatımla oluşturulmuş metinlerde daha çok haber kipleri kullanılmıştır.
sayfa 126 7.etkinlik
anlamlarına göre fiiller
kılış fiileri(nesne alabilen fiil)
aldı-buyur etti-derim-alır-dersiniz-bas-düşürdün-ver-çevrildi-kurarlar
durum fiileri(nesne almayan fiil)
oturmadı-baktılar-başladı-dedi-döndü-saldıracaklar-konuştu
oluş fiileri(öznedeki değişimin zamanla fark edildiği fiil) unut-ol-ittifak eyle
sayfa 127 2 ve 3.metin
1.”kanije kalesinin fethi ”metnindeki kanije kalesinin fethi konusu gerçekçi bir diile ele alınmıştır.”genç osman”metninde de bağdat’ın fethine katılan genç osman adlı bir asker konu edinilmiştir.
2.”kanije kalesinin fethi”metni tarihi bilgilere dayanılarak gerçekçi bir dille işlendiği için gerçekçi bir özellik kazanmıştır.”genç osman ”metni ise tarihi bir olayı destansı bir anlatımla ele aldığı için daha etkileyicidir.
3.”kanije kalesinin fethi”metni tarihi bir olay hakkında bilgi vermek için yazılmıştır.bu yüzden sade,gerçekçi bir anlatımı vardır.”genç osman ”metninde de tarihi bir olay anlatılmış fakat bu anlatıma yiğitçe,destansı bir anlatım katıldığı için anlatım daha etkileyici olmuştur.
sayfa 127 8.etkinlik
isim -fiiler (-ma,-iş-mak)
olmak,çıkmak,kurmayı
sıfat fiilller( acak,-an-ası-dık-maz-miş)
geçtiği,işlediği,olduğu,bulunduğu,planlayan,buluna n,dediğin,gittiği
zarf fiiler (ıp-ince-arak-ken-madan-dıkça-maksızın-r-maz vb
çıkıp,üzereyken,geçirerek,deyip,gönderip,vazgeçip, sevk edip,ulaşmadan
sayfa 127 9.etkinlik
keskin
kökleri:kes-kin
fiilimsi eklerini almış mıdır?:yok
olumsuzluk şekilleri varmıdır?:yok
fiilimsimidir?:fiilimsi değildir.
fiilimsi ise türü nedir?:yok
uyku
kökleri:uyu-ku
fiilimsi eklerini almış mıdır?:yok
olumsuzluk şekilleri varmıdır?yok
fiilimsi midir:fiilimsi değildir
fiilimsi ise türü nedir?:yok
bilmeyerek
kökleri:bil-me
fiilimsi eklerini almış mıdır?:-erek
olumsuzluk şekilleri varmıdır?:bilme-yerek
fiilimsi midir:filimsidir
fiilimsi ise türü nedir?:zarf-fiil
patlamaya
kökleri atla-t
fiilimsi eklerini almış mıdır?:-ma
olumsuzluk şekilleri varmıdır? atlat-ma-maya
fiilimsi midir:fiilimsidir
fiilimsi ise türü nedir?:isim-fiil
sayfa 128 10.etkinlik
*”Çanakkale destanı ” metninde kaynıyor kum gibi ,tufan gibi mahşer mahşer,öteden saikalar parçalıyor afakı,beriden zelzeleler kaldırıyor a’makı,ölüm indirmede gökler ölü püskürmede yer ,o ne müthiş tipidir:savrulur enkaz-ı beşer ….’gibi ifadelerlerle savaş sahnesi ve savaşta Türk askerlerinin yaptıkları ,olağanüstü özellikler katılarak anlatılmaya çalışılmıştır.
”oğuz kağan destanında ise oğuz kağan’ın özellikleri ve yaptıkları olağanüstü özellikler (bu oğul anasının göğsünden ilk sütü içip bundan sonra içmedi.çiğ et,çorba ve şarap istedi.dile gelmeye başladı. kırk gün sonra büyüdü….vb)katılarak anlatılmıştır.
*bu anlatılan olağanüstü olaylar ve kişiler anlatımın da olağanüstü bir özellik kazanmasını sağlamıştır.
sayfa 128 11.etkinlik
*destansı anlatımlar,destanlarda yer alan olağanüstü olayların ,yiğitçe ve meydan okuyan ,kahramanlıkları anlatan havasını yansıtır.destansı anlatımlarda ,tarihte yaşanmış önemli olaylar ve kahramanlıklar destan havası içinde anlatılır.
sayfa 128 12.etkinlik
DESTANSI ANLATIMLA OLUŞMUŞ METİNLERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ
—tarihi konular ve kahramanlıklar işlenir.
—olağanüstü olaylar ve kişiler anlatılır.
—yapıp ,etmeler yani fiiller ön plandadır.sürekli hareket vardır.
—etkileyici bir özellik taşır.
—destan türünün yiğitçe havası vardır.
Sayfa 129 tablo
yüklem olan isimler:karaydı—-kara idi
alımlıydı—alımlı idi
kişiydi—kişi idi
vardı—var idi
birleşik zamanlı fiiller:binerdi—biner idi
avlardı–avlar idi
azmişdi-ezmiş idi
uğraşıyorduk—uğraşıyor idik
denetliyorduk—denetliyor idik
*tablodan hareketle ek fiillerin hangi işlevde kullanıldıgını belirtiniz
ek fiiller iki görevde kullanılır birincisi isimlere gelerek onları yüklem yapmak ikincisi de basit zamanlı fiillere gelerek onları bileşik zamanlı fiil yapmaktır
Sayfa 131 – 17. Etkinlik
1)Roman
2)Hikâye
3)Tiyatro
4)Destan
5)Şiir
Sayfa 130 – 14.Etkinlik
ek fiil : bayılmıştı
eklendiği kelimenin türü : fiil
isimlendirme : öğrenilen geçmiş zaman hikayesi
ek fiil: seneder
eklendiği kelimenin türü : isim
isimlendirme : ek fiilin geniş zamanı
ek fiil : olursam
eklendiği kelimenin türü : fiil
isimlendirme : geniş zaman şartı
sayfa 132
1)boşluklar
1.-an,-ası,-mez,-ar,-dik,-ecek,-miş
2.-ma,-y,-ış,-mak
3.-maksızın,-meksizin,-ınca,-ince,-alı,-eli
2)doğru_yanlış
1._2.d3.d3)b4)e5)d6)b7)b
8)DESTANSI(EPİK)ANLATIM Özellikleri:
1.Olağanüstü olaylar ve kişiler anlatılır.
2.Destan türünün yiğitçe havası vardır.
3.Yapıp etmeler yani fiiller ön plandadır.
4.Tarihi konular ve kahramanlıklar işlenir.
5.Etkileyici bir özellik taşır.
6.Sürekli hareket vardır.
7.Kelimeler mecaz ve yan anlamlarda kullanılabilirler.
8 Şiir, destan roman, hikâye, tiyatro, destansı anlatımın kullanıldığı türlerdir.
9.Anlatımda abartıya yer verilebilir.
10.Sanatlı bir dil kullanılır.
9)ek fiilin görevleri;basit zamanlı fiillere gelerek bileşik zamanlı fiiller yapar, ad ve adsoylu sözcüklere gelerek onları yüklemleştirir.
sayfa 133
1.toplum düzeni belli kurallarla sağlanmıştır.insanlar toplum içerisinde kanunlarla belirlenmiş kurallara ,örf ve adetlere göre hareket eder.
2.alıcıyı belli bir alana kanalize etmek ,yönlendirmek ve telkin etmek amacıyla emredici ifadeler kullanılır.
3.”dur,sus,kalk”gibi emredici ifadeler söylenen eylemleri gerçekleştirmeye zorlayan ifadeleridir.
4.trafik levhaları ,trafikte uyulması gereken kuralları bildirir.
1.ETKİNLİK
Kanunun hükmü ve amirin emri
Madde 24 – (1) Kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez.
(2) Yetkili bir merciden verilip, yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan bir emri uygulayan sorumlu olmaz.
(3) Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez. Aksi takdirde yerine getiren ile emri veren sorumlu olur.
(4) Emrin, hukuka uygunluğunun denetlenmesinin kanun tarafından engellendiği hâllerde, yerine getirilmesinden emri veren sorumlu olur.
Meşru savunma ve zorunluluk hâli
Madde 25 – (1) Gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.
(2) Gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakka yönelik olup, bilerek neden olmadığı ve başka suretle korunmak olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya başkasını kurtarmak zorunluluğu ile ve tehlikenin ağırlığı ile konu ve kullanılan vasıta arasında orantı bulunmak koşulu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.
SAYFA 134
1.’’şeyh edebali’nin vasiyeti’’nde şeyh Edebali, osman gaziye neleri yapıp neleri yapmaması gerektiğinin öğüt niteliğinde söylediği için emredici anlatım kullanılmıştır.
2.metinde dil ‘’alıcıyı harekete geçirme işlevi’’nde kullanılmıştır. sabretmesini bil,üç kişiye acı,açık sözlü ol’’gibi ifadeler buna örnektir.
3.gönderici ……… ileti……. kanal ……. alıcı
(şeyh edebali ) ( öğütleri) ( söz ) (osman gazi)
Bağlam
(vasiyet)
*metindeki, ileti değeri taşıyan cümleler :
-artık beysin
-uysallık ,gönül almak ,katlanmak ,hoş görmek ,adalet,bağışlamak sana…
-sabretmesini bil.
-şunu da unutma:insanı yaşat ki devlet yaşasın.
-***** ,atanı say!
-açık sözlü ol!her sözü üstüne alma!
-gördüğünü görme! bildiğini bilme!
-sevildiğin yere sık gidip gelme!
-cahil arasında alime ,zenginken fakir düşene ve hatırlı iken itibarını kaybedene acı .
-yüksekte yer tutanların ,aşağıdakiler kadar emniyette olmadığını unutma.
-haklıysan mücadeleden korkma!
2.ETKİNLİK
*yukarıda verilen emir,öneri ve telkin mahiyetindeki ifadelerin metinde kullanılması metnin emredici bir anlatım özelliği kazanmasını sağlamıştır.
SAYFA 135
1.emredici anlatımların öğretici ve açıklayıcı yönleri de vardır.verilen metinlerin de öğretici ve açıklayıcı yönleri vardır.
2.metinlerdeki ifadeler geniş zaman bildirecek şekilde verilmiştir.bu ifadeler kanun ve kuralların her zaman geçerli olacağı anlamını vermektedir.
sayfa 136
3.etkinlik
*şeyh edebalinin vasiyeti:şeyh edebalinin osman gaziye verdiği öğütler bildirilmiştir.osman gazi nezdinde bütün okuyucuların metinde verilen öğütleri bilmesi ve uygulaması için yazılmıştır.
1982 anayasası :türkiye cumhuriyetinin kanunlarını bildirmek amacıyla yazılmıştır.
öss kılavuzu:öss’ye giren adayların uymaları gereken kuralları bildirmek amacıyla yazılmıştır.
4.etkinlik
*şeyh edebalinin vasiyeti metninde ikinci tekil şahıs zamiri ve ikinci tekil şahıs iyelik ,ikinci tekil şahıs bildirme ekleri sıkça kullanılır.bu eklerin sıkça kullanılması anlatımın emredici bir özellik kazanmasında etkili olmuştur.
*”1982 anayasası ”metninde üçüncü tekil şahıs zamiri ve geniş zamanı kipi sıkça kullanılmıştır.bu eklerin sıkça kullanılması anlatıma her zaman geçerli olan bir emredicilik anlamı katmıştır.
*öss kılavuzu metnindede ikinci çoğul zamiri ve emir kipi sıkça kullanıldığı için anlatıma emredici bir özellik katmıştır.
5.etkinlik
değiştirilemez—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
teklif edilemez —–geniş zaman(olumsuz)——telkin
tanınamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
olamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
yapılamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
devredilemez—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
dokunulamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
kullanılamazlar—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
tabi tutulamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
başlaya bilirsiniz—–geniş zaman——–telkin
unutmayınız—–emir kipi——-emir
kullanmayınız—–emir kipi——-emir
buruşturmayınız—–emir kipi——-emir
koymayınız—–emir kipi——-emir
katlamayınız—–emir kipi——-emir
taşırmayınız—–emir kipi——-emir
bırakınız—–emir kipi——-emir
sayılacaktır——gelecek zaman——telkin
düşülecek——gelecek zaman——telkin
olacaktır——gelecek zaman——telkin
*cümlelerin emir,öneri veye telkin anlamı taşıması fiililerin çekimlendiği kiplerle ilgilidir.
6.etkinlik
emredici anlatımın özellikleri
*emredici anlatımda emir,telkin ve öneri anlamı taşıyan ifadelere yer verilir.
*emredici anlatımın uyulması beklenen bir bir üslubu vardır.
*cümlelerde fiililer hakimdir.
*emredici anlatımın öğretici ve açıklayıcı yönleri vardır.
*emredici anlatımda dil alıcıyı harekete geçirme işlevinde kullanılır
sayfa 137
7.etkinlik
*kafasına koy-…. …..anlamca kaynaşmış birleşik fiil
*kaleme al-………anlamca kaynaşmış birleşik fiil
*gözüne gir- ……. anlamca kaynaşmış birleşik fiil
*hareket et -………..yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil
*mutlu ol-…………yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil
*memnun ol-………yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil
*hissetmek-……..yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil
*bileme-……kurallı birleşik fiil
*söyleyiver-…..kurallı birleşik fiil
*öleyaz-……. kurallı birleşik fiil
*verebil-…….kurallı birleşik fiil
*yapadur-….kurallı birleşik fiil
*koşuver-…….kurallı birleşik fiil
*bakakal-…….kurallı birleşik fiil
sayfa 138
8.etkinlik
*yazabildi—-yeterlilik
*koşuver—–tezlik
*gidedur——süreklilik
*düşeyazdı——yaklaşma
10.etkinlik
*davranmalıdırlar.
bulundurulamaz
yapılamaz
bulunulamaz
verilemez
yakalanamaz
tutuklanamaz
sürgün edilemez
suçsuz sayılır
suçlu sayılamaz
yoksun bırakılamaz
olmalıdır
özendirmeli
geliştirmelidir
*metinde geçen bu fiillerle insanların yapması veya yapmaması gerekenler bildirilmiştir.altı çizili olan fiiller edilgen çatılı fiillerdir.yani fiiilin bildirdiği yargıyı yapan belli değildir.
sayfa 139
4.metin
fiil—————————fiil çatısı
gerekiyordu(korumam) ——etken
yaptım———————-etken
gerdim———————–etken
yatmıyordum—————etken
yatıyordum—————-etken
veriyordu——————etken
5.metin
fiil—————————fiil çatısı
gerekiyordu(korunması)——-edilgen
yapıldı———————–edilgen
gerildi—————-edilgen
yatılmıyordu————-edilgen
yatılıyordu—————edilgen
veriliyordu—————-edilgen
*fiilin bildirdiği iş,oluş veya hareketi yapan kişinin belli olduğu durumlarda etken çatılı fiiller ,fiilin bildirdiği iş,oluş veya hareketi yapan kişinin belli olmadığı durumlarda da edilgen çatılı fiiller kullanılır.
13.etkinlik
fiiller fiil kim tarafından işten etkilenen
1.dolansın o(yiğitler) fiili yapan kişi
2.görüneyim ben fiili yapan kişi
3.bürüneyim ben fiili yapan kişi
14.etkinlik
göründü=yüklem dönüşlü
görünüyorlar=yüklem dönüşlü
yenir=yüklem edilgen
kuşkulanmıştı=yüklem dönüşlü
inilir=yüklem etken
boşluk doldur ma 1. dönüşlü 2.edilgen
15.etkinlik
kapıştılar=karşılıklı
atışır=karşılıklı
ötüşür=beraber
ağlaşalım=beraber
paylaşalım=karşılıklı
dövüşürüm=karşılıklı
görüşelim=karşılıklı
kucaklaştılar=karşılıklı
ağlaştılar=beraber
16.etkinlik
**arkadaşlarla sinemaya gittik.
**pazar günü balığa çıkacağız.
17.etkinlik
sosyal hayatı düzenleyen kanun ve kurallaremredici anlatımla dile getirilerek bu kanun ve kurallara uyulması gerektiğidüşüncesi telkin edililr.trafik kuralları bazı eşyaların kullanma klavuzları ilaç prospektüsleri bunlara örnektir
18 etkinlik
**haliçte gemiler duradursun ne var.
**ateşler yakılsın mum dikilsin mızraklara
19.etkinlik
fiillerdeki dır vr t ekleri fiillerin çatısını geçişsizken geçişli hale getirmişti anlam olarak da fiilin bildirdiği işi özne kendi yaparken fiil dır ve t eklerini aldıktan sonra işi başkasına yaptırma anlamı kazanmıştır.
20.etkinlik
oldurgan yapan ekler=r,t,dır
ettirgen yapan ekler=r,t,dır
21.etkinlik
yaz-=ettirgen=öğrencilere şiiri yazdırdım
bil-=ettigen=baan haberi bildirdiler
çöz-=ettirgen=ayakkabısının bağlarını çözdürdü
gör-=ettirgem=kuşu bana gördürdü
piş- pişir- biraz yemek pişirdi
iç- içir- çocuğa çorbayı içirdi
yürü- yürüt- arabayı ben yürüttüm
gez- gezdir- köpeği gezdiriyordum
gül- güldür- bütün sınıfları fıkralarıyla güldürdü
Sayfa 144
23. Etkinlik
Virgül:Ben virgülüm.Birbiri ardınca sıralanan eş görevli sözcük ve sözcük gruplarının arasına konarım.Beni görünce “durakla”.
Ünlem:Ben ünlem işaretiyim.Sevinç,korku,acıma,şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konarım.Beni görünce “şaşır,heyecanlan,bağır…”.
Soru işareti:Ben soru işaretiyim.Soru bildiren cümle ve sözlerin sonuna konarım.Beni görünce “cevapla”.
25. Etkinlik
oyala – Akşam arkadaşta biraz oyalandım.
sev – Senden haber alınca çok sevindim.
gör – Yaşlı adam halinden memnun görünüyordu.
ara – Odanın içinde aranıyordu.
dola – Köpekler parkta dolanıyordu.
26. Etkinlik
süsle – Sınıfımızı süsledik./Etken
Bütün sokaklar süslenmiş./Edilgen
Oya,aynanın karşısında süsleniyor./Dönüşlü
bak – Akşam parkta sana baktım./Etken
Bütün odalara bakıldı./Edilgen
Onu görebilmek için sağa sola bakındı./Dönüşlü
SAYFA 145 =)
28.etkinlik=)
etken =) çocuk kapıyı açtı
edilgen =) pencere açıldı
Dönüşlü =) sabunlandım durulandım vs.
İşteş =) savaşmak ağlaşmak gülüşmek güreşmel
Geçişli=)dövdü kırdı sevdi
Geçişsiz =) dinlendirmişti korkmuştu
oldurgan =) Dinlendirdi korkuttu
Ettirgen=)yoldurmuş
**ÇME VE DEĞERLENDİRME =)
1. boşluk =) emir öğüt telkin
2.boşluk =) açıklayıcı öğretici
2.SORU=)
birincisi doğru ikincisi yanlış..
3.soru =) C
4.SORU=)E
5.SORU=)A
6.SORU=)B
7.SORU=)B
8.SORU=)D
9.SORU=)D
sayfa 147 hazırlık
1.bir konu hakkında bilgi edinmek için o konuyla ilgili yazılmış metinlere,ansiklopedilere ve konuyla ilgili diğer kaynaklara başvurulur.
2.”ansiklopedik bilgi’’sözüyle ansiklopedi ile ilgili bilgi,ansiklopedilerde verilen bilgiler gibi verilmiş bilgi anlatılmaya çalışılır.
3.öğrenilen bilgiler notlar alınarak ve tekrar edilerek kalıcı hale getirilebilir.
4.öğrenilenlerin başkalarına aktarılırken doğru ve eksiksiz olarak aktarılmasına dikkat edilmelidir.
5.bir metnin anlaşılması ve yorumlanmasında okuyucunun gerekli bilgi birikimine sahip olması gerekir.
149.sayfa: 2 etkinlik
açık bir anlatımın özellikleri meridyenler klasizim maddenin üç hali
ifadenin hiç bir engele + + +
uğramadan akıp gitmesi
gereksiz söz tekrarlarından + + +
kaçınılması

ses akışını bozan,söylemesi + + +
güç seslere ve kelimelere
yer verilmemesi
gereksiz ifadelere + + +
yer verilmemesi
karmaşık ve anlaşılması + + +
güç cümle kullanılmaması
metnin dil ve ifadesinin + + +
sade,gösterişsiz ve süssüz
olması
düşünce ve duygunun kısa + + +
ve kesin ifadelerle
dile getirilmesi
3.etkinlik
metnin adı metnin yazılış amacı
meridyenler bilgi verme(öğretme)
klasizim bilgi verme(öğretme)
maddenin üç hali bilgi verme(öğretme)
4. etkinlik
dil göndericilik işlevinde kullanılmış sanırım
sayfa 155
hazırlık
1-bilgi sahibi olunan bir konu hakkında açıklama yapılırken açıklaması yapılan konu özetleyici ve yargı bildiren ifadelerle verilmektedir.
2-düşünceyi geliştirme yollarından(örneklendirme,açıklama,karşılaştırma) yararlanırdım.
3-yaşadığımız her an zaman kavramını algılarız..:S
1.Etkinlik
>metinlerin ortak özellikleri
-dil göndergesel işlevde kullanılır
-ifadeler kesin ve açıktır
-düşünceyi geliştirme yollarındn yararlanılır
-yazarın amacı okuyucuyu bilgilendirmektir
-ifadeyi veren cümleler özetleyicidir
-sade,gösterişsiz,yalın,duru anlatım vardır
-kelimeler gerçek anlamıyla kullanılır
-alıcının ve sunucunun bilgi birikiminin olması gerekir
-konunun can alıcı,dikkat çekici yönleri ön plandadır.
İNCELEME
1.metin
1-metin kompozisyon kavramını açıklamak için yazılmıştır.
2-yazar açıklanan konuyla ilgili yeterli bilgiye sahiptir.
3-çoğunda bir yığın bilgi var fakat bunların konu ile ilgisi yok ve çoğu karmakarışık.Kompozisyon işte bunların zıddıdır.Çeşitli konularda düzensiz bir yığın bilgiye sahip olmak yeterli değildir.Öğrenci herhangi bir konuda lüzumlu ile lüzumsuzu seçebilmeli,fikirlerini bir sıraya koymasını öğrenmelidir…vs.
4-yazar düşüncey geliştirme yollarından yararlanmıştır.
2.metin
1-metinde işlenen çiçek konusu değişik milletlern çiçeğe ve dolayısıyla doğaya duyduğu sevgi yönüyle ele alınmıştır.
2-değişik milletlerin(Japonlar,Çinliler,Türkler) karşılaştırlması ve bu milletlerin çiçeğe ve doğaya verdiği önemi belirten örneklerle işlenmiştir.
2.Etkinlik
bu metinlerde dil göndergeselişlevde kullanılmıştır.
3.Etkinlik
durum zarfları fiil veya fiilimsileri durum yönünden niteleyerek metindeki cümlelere bu yönüyle anlam kazandırmıştır.
3.metin
1-hikayede yoğunluk kavramının hikayelere göre değişen yönleri üzerinde durulmuştur.
2-yazar,bu metinde açıkladığı konuya hakimdir.
4.Etkinlik
>yazar okuyucuya seslenmiştir.
ANLAMA ve YORUMLAMA
6.Etkinlik
-dil göndergesel işlevde kullanılır,düşünce ve duygu kısa ve kesin ifadelerle dile getirilir, konu örneklerle ve karşılaştırmalarla açıklanmaya çalışılır.
**ÇME ve DEĞERLENDİRME
1- D,D,Y
2-E
3-E
4-E
hazırlık1.soru:başkalarının fikirlerini alırsak onlarlave düşünürsek doğruyu bularak sorunu çözebiliriz.
2.soru:doğru açık yalın cümleler kurmaya dikkat ediir.
3.sorudoğru bilgileri tartışmalar sonucu bulabilirz bu sözde ışık yerine aslındadaoğruular kastedilmiştir
etkinlik1:Örnek 1:
“… Politika “ahkâk kesmek” olsaydı, bunu becerebilecek o kadar çok insan bulunurdu ki Türkiye’de. Üniversite kürsüsünün yüksekliğinde ahkâm kesmek, üniforma zırhının gerisinde ahkâm kesmek gazete sütununun açıklığında ahkâm kesmek, büyük memur masasında ahkâm kesmek çok kolay. Hatta oralarda kesilen ahkâmın politikacılardaki düşüncelerden de parlak olduğu söylenebilir. Ama, onlarınki kadar gerçekçi ve yığınlarla bağlantılı olduğu söylenebilir mi?
Parçada “ahkâm kesmek” ile ilgili görüşler tartışmacı bir anlatımla ele alınmıştır.
Örnek 2:
Eskiden Türk hafif müziği, şimdilerde Türk pop müziği denilen şarkılar bir yanıyla müzik, öbür yanıyla şiir olması gereken yapıtlar değil midir? Bu şarkılara söz yazanlar, hak edilmemiş şöhretlere ulaşmanın yanı sıra, Türkçe’den milyonlar, milyarlar vururken biraz daha özen gösteremezler mi? Üstelik bunu söylerken herkesçe alay konusu edilen “Kıl oldum abi”leri, “Bandıra bandıra ye beni”leri kast etmiyorum…
Bu parçalarda konuya tek taraflı yaklaşıldığı görülmektedir. Yani ileriye sürülen düşüncelere karşı çıkılabilir. Bu nedenle bir tartışma konusu olabilecek konularda görüş açıklandığından bunlar tartışmacı anlatıma örnek oluştururlar.
İnceleme:
1-)metin türk tiyatrosunun bir özentilikten mi ibaret olduğunu anlatmıştır.
2-)soru cümlesiyle başlamış karşıt düşünceler ale alınarak devam edilmiştir.
3-)yazar konuyu daha çok kendi fikirleri ışığında yamıştır ve eleştirici bir bakış açısı kullanmıştır.4-)metne anlatım bütünlüğü sağlamış ve tartışmacı anlatım özelliğine göre cümleler kurulmuştur.
5-)okuyucuyu ikna edebilmek için anlatım tarzı tartışmaya dayalıdır.
2.ETKİNLİK
*doksan yıl gibi….
*zarfın belirttiği zamanla farklı değildir
3.metin
1-)bir önceki metin gibi soru cümlesiyle başlamış karşıt düşünceler ele alınmıştır.
2-)göndergesel işlevde kullanılmıştır.
3.etkinlik
her iki metinde de geçerlidir(işaretleyiniz)
*yalın ifadeler duru sade ve açık kelimeler yer alır akıcı cimleler kullanılmışıtır
4.etkinlik
en az bir doksan yıl gibi…
5.etkinlik
özneldir yazar kendi düşüncelerini ortaya koymuştur.
*nesnel yada öznel olması anlatımı etkilemiştir
6.etkinlik
bende onun kadar çalıştım=eşitlik
ben çok çalıştım=üstünlük
en çok ben çalıştım=en üstünlük
onu ölesiye seviyorum=aşırılık
ANLAMA YORUMLAMA
-eleştirici bakış açısıyla yazmıştır.
-ihtimal bildirmeyen kesinlik bildiren kanıtlanmış bilgiler kullanılır
-anlatım tarzı tartışmaya dayalıdır
-dil göndergesel işlevde kullanılır
8 etkinlik
örneğin insan mı doğaya hakimdir doğamı insana hakimdir ve ya çocuk eğitiminde okul mu daha etkili aile mi?bu iki sorudan kendi tezinizi çıkartıp metin hazırlaya bilirsiniz
9.etkinlik
yine aynı şekilde kendiniz paragraf yazabilirsiniz kendi fikirlerinizle
**Ç.ME DEĞERLENDİRME
1-d
2-c
3-d
4–eleştirici bakış açısıyla yazmıştır.
-ihtimal bildirmeyen kesinlik bildiren kanıtlanmış bilgiler kullanılır
-anlatım tarzı tartışmaya dayalıdır
-dil göndergesel işlevde kullanılır
sayfa 165
1.Sorunların çözümünde başkalarının fikirlerini almak herzaman iyidir. Çünkü bizim düşünmediğimiz yada aklımıza gelmeyen birşeyi başkası akıl edebilir yada düşünebilir..
2.Tartışmada düşünceleri açıklarken, sakin olmak gerekir en başta.Karşı tarafın tepkisi ne olursa olsun mümkün olduğunca alttan almalı ve iyi niyetli olmalıyız.
Ve tartışma yaparkende örnek,kaynaklar ve kendimizi iyi ifade etmeliyiz…
sayfa 166
1 Yazarların Yeteneklerinin Yitip Yitmemesi
2 Konu Örneklerle Sınırlandırılmıştır(Bütün Yazarlar İçin Konuşmadı )
3 TANIMLAMA : Metnin İlk Cümleleri ( Yazarlık Yeteneği Yiter mi .. kanısındaydım … niçin yeteneğini yitirsindi )
4 Hiç Mi Hiç ,İyiden İyiye , Yitiyo Yitirilebilir

Anlatıma Katkısı : ikna Etmek
5 Örneklere Ve Farklı Kişilerin Düşüncelerine Başvurmuştur
6 Örneklerle ( Nobel Ödülü Örneği )
Metin 2 Cevapları
1 Ilk Paragraf
2 Konuya Bakış Açısı : Türkiye’nin Turistik Bir Bölge Olduğu
4 Göndergesel İşlevi
2.Etkinlik
Hitap Edilen Kitlenin KÜLTÜR DÜZEYİ ve ÖZELLİKLERİ önemli
3. Metin Cevapları
1 Yapılan Deney Kanıtlamak İçin Bir Yol olarak kullanılmıştır
2 Gerçek Anlamda Kullanılmıştır
4 Çağrışım Uyandıracak Kelime Grubu
Övme : Örn. Söylediği Cevap Karşısında ‘ ‘ aferin , Çalışkan Çocuk ” Gibi Sözcükler
Sayfa 167
2.metin soruları
1.metinde yer alan ‘’yurdumuz ,tabiat ve tarih zenginliğiyle ,turizm bakımından eşsiz bir hazinedir.bir bölgeden öteki bölgeye değişen görünüş ve iklim ayrılıkları,Türkiye’yi her mevsimde,her turistin faydalanabileceği,ideal bir ülke yapmaktadır.dünyanın hiçbir ülkesi ,Türkiye kadar uzun ve zengin bir tarihin mirasına sahip değildir.en eski uygarlıkların izleri,anıtları bizim topraklarımızdadır.’’cümleleriyle metnin yazılma gerekçesi belirtilmiştir.
2.metinde yazar ülkemizin çok önemli bir turistik değere sahip olduğunu ve bunu iyi değerlendirmemiz gerektiğini vurgulamaktadır.
3.yazar bu görüşünü kanıtlamak için yabancı turizm uzmanlarının görünüşlerine ve ülkemizin tarihi ve doğal güzelliklerinden örneklere başvurmuştur.
4.metinde dil göstergesel işlevinde kullanılmıştır.
2.ETKİNLİK
-metinde turizmle uğraşan ,ülkemizde turizm elçiliği yapan kişilere seslenilmektedir.
-kanıtlayıcı anlatımda hitap edilen kesimin kültür düzeyi ve beklentileri önemli rol oynar.
3.ETKİNLİK
-‘’yazarlık yeteneği yiter mi?’’ başlıklı metinde yazar ele aldığı konuyu inandırıcı kılmak için farklı yazarların düşüncelerine ve örneklere başvurmuştur.’’ ‘’türkiyenin turistik değeri’’ başlıklı metinde ise yazar konu ile ilgili yabancı uzmanların durulan görüşlerine ve örneklere başvurmuştur.kullanılan bu yöntem ve teknikler ,üzerinde durulan konunun aydınlatılması ve kabul ettirilmesi açısından önemlidir
3 .METİN SORULARI
1.metinde yazar ileri sürdüğü görüşü kanıtlamak için yapılan bir araştırmacıyı örnek göstermişti.
2.metinde ”eğitimde övme ve ödüllendirmenin,yerme ve cezalandırmadan daha iyi sonuç verdiği”düşüncesi,yapılan bir araştırma örnek gösterilerek kanıtlanmaya çalışılmıştır.
3.metindeki kelime ve kelime grupları daha çok gerçek anlamda kullanılmıştır.
5.ETKİNLİK
Kanıtlayıcı anlatım özellikleri
*inandırma ,aydınlatma ,kendi görüşünü kabul ettirme amaç edinilir.
*tanımlama ve açıklama önemlidir.
*kelimeler ve kelime grupları gerçek anlamında kullanılır.
*örneklere ve farklı düşüncelere başvurma önemlidir.
*bazı kelimeler,kelime grupları ve cümleler konudan kopmak için tekrar edilir.

6.ETKİNLİK
*içeri girmekten korkarak bahçedeki(yer yön zarfı)
*dışarıda,çocuklar birdirbir(isim)
hiç kimse dışarı çıkmazdı.(yer yön zarfı)
*kaşla göz,gerisi söz(isim)
*aşağı tükürsem sakal ,yukarı tükürsem bıyık.(yer-yön zarfı)
*aşağı katı ,sakin ve daha sıcak olduğu için(sıfat)
*toprağına veda ederek geri gidiyorum(yer yön zarfı)
*içeri odadan sesler geliyor.(sıfat)

ANLATIM TÜRLERİ Ortak özellikleri Farklı özellikleri
Öğretici metinler -dil göndergesel işlevinde kullanılır.
-kelimeler gerçek anlamında kulanılır.
-amaç bilgi vermektir.
-tanımlama,açıklama ve örneklendirmeden yararlanılır
-kesin,açık ve anlaşılır ifadelere yer verilir.
-sade,gösterişsiz bir dil kullanılır. -öğretici metinlerde okuyucunun gerekli bilgi birikimine sahip olması gerekir.
- tartışmacı anlatımda iki farklı bakış açısının olduğu konular işlenir.
- Kanıtlayıcı anlatımda kendi görüşünü kabul ettirme amaçlanır.
Açıklayıcı metinler
Tartışmacı metinler
Kanıtlayıcı metinler
10.ETKİNLİK
CÜMLELER
Güneş pırıl pırıl akıyor gözlerinde.———durum (pekiştirme)
Karataş köyünde akşam ıpıssız bastırdı. .———durum (pekiştirme)
Gece uyumalı,gündüz çalışmalı.————zaman
Büyük lokma ye,büyük konuşma .———durum
Bizi aramakla iyi ettin. .———durum
Aşağı tükürsem sakal,yukarı tükürsem bıyık.——–yer-yön
Toprak derin derin ürperdi.—————-durum
Bu şiir yağmur yağarken yazdım.——zaman
En sıkıntılı günlerimde bana kol kanat gerdi.————miktar
Buraya kadar nasıl gelmiş——————–soru
Beklediğiniz haber akşamüzeri geldi—–zaman
DURUM ZARFLARI ZAMAN ZARFLARI MİKTAR ZARFLARI YER-YÖN ZARFLARI SORU ZARFLARI
BASİT YAPILI ZARFLAR Pırıl pırıl
İyi
derin gece en Aşağı
yukarı
TÜREMİŞ YAPILI ZARFLAR Büyük
Ipıssız
(ıs+sız) Gündüz
yağarken
BİRLEŞİK YAPILI ZARFLAR Akşam üzeri Nasıl
(ne+asıl)

11.ETKİNLİK
Zarfın kattığı anlam zarf Zarfı cümle içinde kullanınız
üstünlük daha Bu kalem daha güzel
eşitlik kadar Ben de İsmet kadar çalıştım.
En üstünlük en Seni en çok ben anladım
aşırılık Fazla Fazla sert davranmayın
aşırılık biraz Biraz bekleyin
aşırılık oldukça Oldukça neşeli bir kızdı.

Metindeki azlık çokluk zarfları ve dereceleri
*iyice——-aşırılık
*daha—-üstünlük
*biraz——aşırılık
*pancar gibi——eşitlik
**ÇME DEĞERLENDİRME
1. D-D-D-Y-Y
2. *azlık-çokluk zarflarıdır.
*aydınlatma,bir başkasına kendi görüşünü kabul ettirme amaçlarıyla düzenlenir.
3.*böyle—bazen———durum zarfı
*nasıl—–soru zarfı
*her gün—-zaman zarfı
*pek—-miktar zarfı
*dışarıya çıkar çıkmaz ——zaman zarfı
*gülünç——-durum zarfı
4.C
5.E
6.E
7.B
8.A
9.B
10.D
11.– İnandırma, aydınlatma, kendi görüşünü kabul ettirme amaç edinilir.
——–Okuyucu ve dinleyiciyi ikna etmek, düşündürmek ve üzerinde durulan konudan uzaklaşmamak için bazı kelime, kelime grupları ve cümleler tekrar edilir———– Kavramları tanımlama ve açıklama önemlidir
—— Konuşmacı ve yazar üzerinde durduğu konuyu aydınlatmak ve düşüncelerini kabul ettirmek için örneklere başvurur.
———– Kanıtlayıcı anlatımda hitap edilen toplumun kültür düzeyi ve beklentileri önemlidir.
12. Dil daha çok göndergesel işlevde kullanılır
13. Okuyucu ve dinleyiciyi ikna etmek, düşündürmek ve üzerinde durulan konudan uzaklaşmamak için bazı kelime, kelime grupları ve cümleler tekrar edilir.

Sayfa 175
3 Çocukların Hayal Dünyasını Zenginleştiyor .. Hayal Kurma Becerisini Artırıyor ..
4.TeknoLoji Hayalleri Geliştirmiştir .. ( İlk Buluşlar Hayalle Oluşmuştur Tabikide Ama Sonrası Teknolojiye Bağlı Kalmıştır
5. Yüzyıllar önceki hayaL Örn: Telefonda GörüntüLü Konuşmak Olabilir .. Şimdiki Hayalimiz İse Gökyüzünde Gezmek Arabalarla
6. Bilim Kurgu :Bilim kurgu (veya bilimkurgu), yakın ya da uzak gelecek ile ilgili hikayelerin bugün mümkün olmayan bilim ve teknoloji unsurlarını kullanarak oluşturulmasıdır. Bilim kurgu bazen geçmisi de kurgulayabilir.
Bilim kurgu bir sanat türü olarak çok daha önceleri var olduğu halde, adına kavuşması için 50′li yıllarda bu şekilde adlandırmasını beklemiştir
Sayfa 177
1. İnsana Özgü Eylemler Cansız varlıklara Verilmiştir. Örn :Savaşa Gitmek , EvLenme
2. Düşşel Anlatımın Belirli Bir Sınırı Yoktur
2.Etkinlik
Kişileştirilmiş Varlıklar sağlar
3.Etkinlik
| Bitmeyecek Öykü İçin 1.Metin |
KıvrımLarLa ( İle ), Bir Kemerle ( İle ), Çünkü
> Ağrı Dağı İçin 2.Metin<
OrdusuyLa ( ile )
|DünyaLar Savaşı 3.Metin |
Kadarıyla ( İle )
OnLar <İçin>
Süngerler
edebilmek
< Geçmiş Olsun 4.Metin>
AynıyLa ( İle )
Kabuslarıyla ( İle )
Ağaçları ( ile )
Bulutlarla ( ile )
Onlarla ( ile )
4. Etkinlik
Ağrı Dağı İçin ;
Olay : Genç Dağın Padişah Olması,Evlenmesi
Kişiler : Kaf Dağı ,Yeni Kaf Dağı
Mekan : Anadolu’nun Doğunun Doğusu
Zaman : Çok Zaman Önce
DünyaLar Savaşı İçin :
Olay : Marslıların Dünyaya Gelmesi
KişiLer : Marslılar,Karıncalar,İnsanlar
Mekan : Dünya
Zaman : MarsLıların Dünyaya Geldiği Zaman

Kaynak: www.teknolojiweb.net